PREDUZEĆE: Šta je to preduzeće – osnovni pojmovi!

  • jun 11, 2013
  • By Viktor
post-featured-image

***

Preduzeće je privredni subjekt u okviru koga se, u robno – novčanoj privredi obavlja određena privredna delatnost. To bi bilo po definiciji šta je preduzeće, Korsel Seneju definiše kao„svaku ljudsku aktivnost koja koristi razne sile da bi ostvarila određeni cilj“ Njegova definicija vezuje preduzeće za ljudsku aktivnost što je u potpunost itako mada je i sam  pojam preduzeća evoluirao kroz veme tako da u savremenoj teoriji se preduzeće tretira kao racionalni, ekonomski sistem sa preduzetnikom na čelu. Po tržišnom konceptu „svaki samostalni finansiski subjekt koji proizvodi za tržište robu ili usluge“ predstavlja preduzeće.

Preduze kao celinu možemo posmatrati sa više strana. Tako da ćemo u ovom radu  u kratkim crtama obraditi neke od osnovnih . Sam razvoj ekonomije i preduzeća u širem smislu posmatrano je taj da su preduzeća prestavljala nosioce i generatore ne samo razvoja ekonomije, već i društva, odnosno civilizacije. Od njihovog poslovanja, rasta i razvoja – umnogome zavisi tempo privrednog i društvenog razvoja svake zemlje, širih i užih regiona.

 OBELEŽJA PREDUZEĆA

Preduzeće je oblik organizovanja privrednih aktivnosti i delatnosti čiji je zadatak da obavlja određene funkcije u procesu društvene reprodukcije.

Osnovne karakteristike preduzeća su :

1. predstavlja posebnu organizacionu celinu,

2.obavlja određenu funkciju, delatnost u privredi,

3. ima ekonomsku i pravnu samostalnost i subjektivitet.

U svom poslovanju preduzeće se mora pridržavati zakonskih propisa

i drugih pravnih normi koje propisuje država.Preduzeće egzistira u određenom organizcionom obliku i unutrašnje odnose delova uređuje na načelima organizacije rada. Upravljanje i rukovođenje procesom rada, takođe, se zasniva na usvojenim načelima organizacije rada.

Ekonomska i pravna samostalnost su značajne odrednice preduzeća u tržišnoj privredi. Bitna obeležja te samostalnosti ogledaju se u :

a)    donošenju planova i programa,

b) amostalnom donošenju i vođenju poslovne politike,

c)    slobodnom ugovaranju poslova,

d)    slobodnom utvrđivanju cena svojih proizvoda ili usluga,

e)    raspodeli ostvarenih rezultata poslovanja,

f)     imovinskoj samostalnosti,

g)    slobodnom udruživanju i povezivanju sa drugim ekonomskim i neekonomskim subjektima.

Da bi moglo obavljati svoje poslovne fnkcije, preduzećee mora raspolagati određenim sredstvima i zaposlenima. Materijalnim komponentama preduzeće raspolaže po svom nahođenju i u skladu sa svojim ekonomskim interesima. U procesu donošenja upravljačkih i drugih odluka, preduzeće mora poštovati zakonske propise koji regulišu privrednu aktivnost. Ono posluje po pravilima i načelima poslovnog morla, i zavisi od okruženja u kome radi.

Ekonomski i pravni subjektivitet preduzeća realizuje se preko:

a)    žiro-računa preduzeća, preko koga se obavljaju sve finansisko-imovinske transakcije,

b)    poslovne knjige koje je svako preduzeće dužno da vodi i koje su svojevrsni oblik kontrole poslovanja i ekonomske autonomije preduzeća,

c)    opštih akata preduzeća: ugovor o osnivanju, statut i pravilnici, koje preduzeće samoatalno donosi i u okviru kojih regulišesvoj unutrašnji poslovni i pravni život.

 CILJEVI PREDUZEĆA

Ciljeve preduzeća, sačinjavaju raznovrsni ekonomski i neekonomski ciljevi.

Definisanje ciljeva preduzeća mora da odrazi suštinu i raznovrsnost njegovog bića kao složenog ekonomskog organizma. Ono mora da uzme u obzir sve aspekte njegovih internih i eksternih međuodnosa koji određuju njegovo ukupno ponašanje i poziciju na tržištu.

Ciljevi preduzeća proizilaze iz njegovih funkcija u društvu, složenosti i unutrašnje strukture. Pošto odnosi preduzeća sa okruženjem nisu samo ekonomski, to se moraju obuhvatiti i neekonomski ciljevi koje preduzeće ostvaruje svojim poslovanjem i razvojem.

 PREDUZEĆE KAO OBLIK REPRODUKCIJE U PRIVREDI

Komponente preduzeća kao oblika društvene reprodukcije su:

-zaposleni u preduzeću,

-sredstva preduzeća,

-organizaciona struktura preduzeća.

Zaposleni u preduzeću su svi, bez obzira na funkciju koju obavljaju i radno mesto na kome se nalaze. Njihovi međusobni odnosi definisani su zadacima i organizacijom i usklađeni kvalitativno, kvantitativno i vremenski.

Sredstva preduzeća. Preduzeće raspolaže sredstvima kao komponentom svoga rada i poslovanja. Struktura sredstava izražava kvalitativnu uskađenost i odnos pojedinih vrsta sredstava. Ukoliko su sredstva i zadaci usklađeni, nema neizvršenih zadataka, odnosno neiskorišćenih sredstava.

Organizaciona struktura preduzeća. Zadatak preduzeća izvršava se primenom principa tehničke podele rada. Primenom tog principa, ukupan zadatak preduzeća se razlaže na zadatke delova preduzeća i pojedince, članove kolektiva. Realizacijom pojedinačnih zadataka preduzeća obezbeđuje se i njegova reprodukcija.

Organizacija rada je usklađivanje ljudskih i materijalnih komponenata proizvodnje u svrhu postizanja najvećeg učinka, s najmanjim utroškom ljudskog rada i sredstava. U okviru preduzeća usklađivanje znači uspostavljanje određenih optimalnih odnosa između sredstava za rad, predmeta rada i radne snage.

Organizaciona struktura prati proces odlučivanja u preduzeću i zavisi od toga dali je preduzeće centralizovano ili decentralizovano.

Centralizovano prreduzeće ima hijerarhisku strukturu upravljanja i rukovođenja. Decentralizovani procesi odlučivanja i upravljanje putem kapitala, podrazumevaju takvu organizacionu strukturu u kojoj delovi preduzeća imaju punu poslovnu ali i razvojnu autonomiju.

 Preduzeće i organizacija

Preduzeće ostvaruje ekonomske i društvene zahteve i ciljeve u okviru odgovarajuće organizacije. Ono funkcioniše usklađivanjem zahteva društva, samog preduzeća i radnog kolektiva.Ciljevi preduzeća ne mogu se ostvariti bez adekvatne organizacije, a organizacija nema svrhu bez odgovarajućih rezultata. Organizacija doprinosi ostvarenju ekonomskih ciljeva i rezultata preduzeća time što obezbeđuje skladan odnos i racionalno angažovanje svih komponenata, faktora preduzeća.Organizaciono posmatrano, preduzeće predstavlja skup komponenata (materijalnih i ljudskih) između kojih i unutar kijoh postoje odnosi organizovani radi postizanja ekonomskih i drugih ciljeva

 Sistemski koncept preduzeća

Sistemeki prilaz omogućava sagledavanje karakteristika modela preduzeća i njegovo funkcionisanje. Preduzeće je sistem sastavljen od delova podsistema. Preduzeće je jedinstvena poslovna i upravljačka celina sastavljena od relatino nezavisnih delova i struktura. Kroz ulazne veze, preduzeće prima energiju informacije od poslovnog okruženja, a preko izlaznih veza prima energiju i informacije drugih sistema u okruženju.

Preduzeće posluje poekonomskim zakonima i principima. Ono ima karakteristike funkcionalnog ekonomskog sistema.Njegove aktivnosti se zasnivaju na zakonima tržišta i principu ostvarenja dobiti, kao osnovni motiv za ostvarivanje poslovnih rezultata.

Preduzeće je organizacioni sistem koji ostvaruje unapred postavljene ciljeve. Preduzeće se i organizuje radi ostvarenja ciljeva i zadataka. Zaposleni u preduzeću, poslovi i zadaci se međusobno povezuju tako da predstavljaju celinu.

Preduzeće je dinamički sistem, podložan stalnim promenama. Preduzećese menja prema uticajima i zahtevima funkconalnog okruženja (država, tržište, kupci, dobavljači, tehnologija i sl.).

 VELIČINA PREDUZEĆA

Za ekonomiju svakog preduzeća bitna je njegova veličina. U ekonomici preduzeća i praksi se koriste različiti kriterijumi i metode za rangiranje preduzeća. Rangiranje preduzeća po veličini je značajno sa stanovišta ekonomskih mera države u vođenju selektivne ekonomske politike i kontrole, kao i mera podsticaja različitih vrsta prefuzeća.

Kao kriterijum veličine preduzeća obično se uzima: broj zaposlenih, vrednost uloženog kapitala, obim proizvodnje i prodaja i sl.

Za efikasnost svake privrede je bitno da u njenoj strukturi postoji uravnotežen odnos izmeđubroja velikih, srednjih i malih preduzeća. Preduzeća različitih veličina se svojim ulogama i karakteristikama međusobno dopunjuju.

Velika preduzeća su noioci i glavni činioci tehnološkog razvoja i ekonomskog rasta privrede. S druge strane, mala preduzeća predstavljaju sinonim preduzetništva i njima se u savremenoj privredi poklanja posebna pažnja, iako nisu strateški nosioci ekonomskog razvoja.

Mala preduzeća: Ova preduzeća imaju mali obim poslovanja, mali uloženi kapital i mali broj zaposlenih radnika. Malo preduzeće po pravilu, osniva pojedinac, preduzetnik, koji je istovremeno vlasnik i menadzer prodaje. On samostalno donosi sve odluke koje se odnose na poslovanje i snoi rizik poslovanja preduzeća.

Sektor malih preduzeća dobija poseban značaj u zemljama koje ostvaruju ubrzani tehnološki razvoj. Preko malih preduzeća se lakše prenosi savremena tehnologija, podstiče kreativnost i inovacije. Mala preduzeća imaju imaju izuzetno značajnu ulogu u lokalnom i regionalnom razvoju jedne zemlje.

Srednja preduzeća. Ova preduzeća se nalaze na prelazu između malih i velikih. Preduzeća srednje veličine imajuodređene sličnosti i sa malim i velikim preduzećima. Prednost srednjih u odnosu na velika preduzeća su u većoj  fleksibilnosti i reagibilnosti na promene. Ovo je naročito izraženo u granama u kojima  je brzina i sposobnost prilagođavanja bitan uslov efikasnosti poslovanja. Srednja preduzeća karakteriše relativno visok stepen specijalizacijeposlova i zaokruženost radnog itehnološkog procesa.

Podela rada i kooperacija su značajno razvijene u ovim vrstama preduzeća. Srednja preduzeća su obično prevlađujuća u strukturi privrede jedne srednje ekonomski razvijene zemlje.

Veliko preduzeće. Ova preduzeća raspolažu velikim kapitalom i pokrivaju velika tržišta. Ove pokazatelje prati i veliki broj zaposlenih. Veličina preduzećaomogućuje mu uticaj na rezultate poslovanja i to je jedna od osnovnih obeležja velikog preduzeća.

Veliko preduzeće ima uticaj na tržište, što je pokazatelj njegove tržišne moći. Pravilo je da veliko preduzeće, zahvaljujući prednostima ekonomije obima i efektima tržišne moći, obezbeđuje i veći profit.

S obzirom na širi privredni značaj velikih preduzeća, država je zainteresovana za njihovu sigurnost i stabilnost u poslovanja. Ova peduzeća su nosioci određenih oblasti proizvodnje, pa služe kao okosnica razvoja čitavog niza drugih preduzeća.

 POSLOVNA POLITIKA PREDUZEĆA

Poslovnu politiku preduzeća možemo različito definisati shodno njenoj sadržini i obuhvatnosti. Poslovna poitika predstavlja konkretizaciju ciljeva preduzeća, kao i metoda i  sredstva za ostvarivanje tih ciljeva.

Izbor ciljeva predstavlja jedno od ključnih pitanja poslovne politike. Konkretizacijom ciljeva, aktivnosti, radnih kolektiva usmeravaju se u željenom pravcu. Pravilan izbor ciljeva je od presudnog uticaja za poslovni uspeh preuzeća.

Pri izboru metoda i sredstava za ostvarenje ciljeva, preduzeće vodi računa o njihovoj efikasnosti sa stanovišta rezultata, ali i načelima poslovnog morala.

Eksterni faktori (izvan preduzeća) određuju ciljeve i politiku preduzeća prema okruženju. Ona se odnosi npr. na finansiranje preduzeća iz spoljnih izvora , nabavku i prodaju elemenata proizvodnje i sl.

Unutrašnji faktori poslovne politike obuhvataju unutrašnja pitanja preduzeća kao što su: organizacija proizvodnje i ostalih funkcija, finansiske tokove u okviru preduzeća, pitanje raspodele i stimulacije zaposlenih i sl.

Posmatrano prema funkciji preduzeća, poslovna politika se može posmatrati kao politika proizvodnje, politika nabavke, finansiska politika, politika informisanja, politika prodaje, razvojna politika, kadrovska politika, politika zarada i dr.

Sa stanovištafunkcije upravljanja i definicije ciljeva preduzeća može se razlikovati: dugoročna i kratkoročna poslovna politika, pri čemu se dugoročna, odnosi na duži vremenski period, a kratkoročna na tekuće planove i aktivnosti preduzeća.

Poslovna politika se definiše i konkretizuje kroz ciljeve i zadatke. Cilevi i zadaci definisani poslovnom politikom treba da su usklađeni sa mogućnostima i resursima preduzeća. Samo optimalna rešenja obezbeđuju najpovoljnije ekonomske efekte preduzeća. Poznavanje činjenica koje su bitne za uspešno poslovanje i formiranje poslovne politike preduzeća proširuju njegove ekonomske horizonte. Taj ekonomski horizont predstavlja bazu za poslovnu politiku preduzeća.

Proširivanje ekonomske baze, koja se obezbeđuje i istraživanjem tržišta, omogućuje se preduzeću da sa manje rizika postavlja ciljeve poslovne politike i mere za njihovo otvarenje.Administrativna i zakonska ograničenja mogu da utiču na reviziju ili pak, sporo i neefikasno sprovođenje poslovne politike preduzeća.

  POLOŽAJ PREDUZEĆA NAŠOJ PRIVREDI

Položaj preduzeća se u našoj praksi menjao u skladu sa promenama i karakteristikama društvenog i privrednog sistema. On se ogledao:

1.u položaju preduzeća kao proizvođača, odnosno osnovnog subjekta privređivanja,

2.u njegovoj ulozi i funkcji na tržištu,

3.u pravu učešća i raspolaganju ostvarenim rezultatima (ukupan prihod, dobit i lični dohoci),

4.u formiranju i upotrebi sredstava (fondova) za razvoj reduzeća,

5.u odnosu prema državnim organima i njihovoj integraciji na poslovnu politiku preduzeća,

Prema ovim odrednicama se bitno razlikovao položaj preduzeća u pojedinim razvojnim fazama društvenog i privrednog sistema.

 Administrativno upravljanje privredom

Administrativni period upravljanja karakteriše centralističko-plansko upravljanje i dirigovanje privredom. U tom periodu pravna i ekonomska samostalnost preduzeća bile su potpuno ograničene, a sredstva za proizvodnju bila su vlasništvo države. Preduzećima upravlja direktor kao predstavnik države, sa preciznim uputstvima, planskim zadacima i pod nadzorom organa države.

POSTSAMOUPRAVNI PERIOD U RAZVOJU PREDUZEĆA

Najnoviju fazu u razvoju preduzeća karakteriše vraćanje preduzeću kao ekonomskoj kategoriji i njegovim klasičnim funkcijama, na osnovama dostignuća ekonomike preduzeća i prakse u svetu. Suštinske promene u pravnom, ekonomskom i organizacionom uobličavanju preduzeća ko privrednih subjekata uvode se 1988. godine. Ovaj zakon je prvi put izvršio klasifikaciju preduzeća na svojinskoj osnovi. On predviđa postojanje preduzeća u raznim oblicima svojine;

h)   u društvenoj svojini,

i)     u zadružnoj svojini,

j)      u mešovitoj svojini,

k)    u privatnoj svojini.

Izvan ove klasifikacije ostala su preduzeća za zapošljavanje invalida i ugovorna preduzeća.

Zaisno od oblika organizacije, privredni subjekti se mogu podeliti na preduuzeća (društveno, zadružno, privatno, ugovorno, javno i složeno preduzeće) i trgovačka društva (deoničarsko, društvo sa ograničenom odgovornošću i holding kao oblik udruživanja preduzeća u obliku trgovačkih društava).

Preduzeća se mogu deliti i prema drugim kriterijumima i karakteristikama:

l)     prema stepenu samostalnosti (javna i ostala preduzeća)

2)  prema karakteru delatnosti (privredna i neprivredna),

3)  prema načinu formiranja (koja nastaju slobodnom voljom osnivača i uz saglasnost državnih organa),

4)  prema formi i obliku organizovanja (obavezna i fakultativna),

5)  prema veličini (mala, srednje i velika),

6)  prema vremenu (koja se osnivaju na neodređeno i određeno reme) i dr.

Shodno praksi razvijenih zemalja i potrebama obavljanja brojnih privrednih poslova, formiraju se raznovrsni oblici preduzeća, različite svojine, sadržaja i unutrašnje strukture. Taj pristup je još detaljnije razrađen Zakonom o preduzećima iz 1996. godine, kojim je utvrđena celovita koncepcija preduzeća kao ekonomsko pravnih subjekata u privredi.

OBLICI I VRSTE PREDUZEĆA U SAVREMENIM USLOVIMA

Tržišni uslovi u kojima se savremena preduzeća osnivaju i posluju, uslovljavaju raznovrsne pravne oblike organizacijapreduzeća. Praksa brojnih zemalja ustrojila je sledeće institucionalne oblike preduzeća:

  1. inokosna preduzeća,
  2. društva lica,
  3. društva kapitala, i
  4. zadruge.

Ova podela označava grupisanje preduzeća po specifičnim karakteristikama njihove sadržine.

Aktuelna zakonska regulativa u Srbiji i Crnoj Gori, novim zakonom o preduzećima uvodi i razrađuje sledeće oblike preduzeća.

– privredno društvo,

– društveno preduzeće,

– javno preduzeće.

INOKOSNO PREDUZEĆE  

Predstavlja najjednostavniji oblik i pravnu formu preduzetničkog organizovanja u privredi. To je preduzeće koje osniva, oganizuje proces rada i kojim upravlja pojedinac, vlasnik. On ulaže kapital u inokosno preduzeće i vodi ga kao svoj sopstveni biznis.

Prednosti inokosnog preduzeća su u visokoj motivisanosti za profit (dobit), efikasnosti kontrole i efikaasnom menađmentu. Nedostatak je u visokom riziku za vlasnika preduzeća. Inokosna preduzeća su najbrojnija u razvijenim zemljama.

DRUŠTVA LICA

Predstavljaju oblik organizovanja u koje se udružuju dva ili više lica radi ostvarivanja određenih zajedničkih ciljeva. Društva lica se nazivaju još i partnerska ili ortačka društva. Njih sačinjavaju i osnivaju partneri, a ne pojedinačni vlasnici. U praksi se društva lica javljaju kao:

– javno trgovačko ili ortačko društvo,

– komanditno društvo.

Ortačko društvo: Ortakluk ili partnerstvo je forma poslovne organizacije u koju se udružuju dva ili više partnera. U praksi razvijenih zemalja postoje uglavnom dve vrste ortačkih društava  – javno ortačko društvo, – tajno ortačko društvo.

U javnom ortačkom društvu partneri su poznati, a u tajnom naajčešće nisu poznati javnosti. Oni su poznati samo članovima društva.

Komanditno društvo je u tržišnj privredi uobičajeni oblik organizacije preduzeća kao društva lica. U ovom društvu bar jedan ortak ne odgovara neograničeno i solidarno za obaveze prema poveriocima društva, već ograničeno, i to u visini njegovog uloga u društvu.Postoji više prednosti koje upućuju preduzeća da se organizuju u ovu pravnu formu: poreske pogodnosti, ograničenje odgovornosti (jemstva) i nezavisnost poslovodstva od promene ortaka i sl.

 DRUŠTVO KAPITALA

Se bitno razlikuje od društva lica. Kod ovih društava je dominantan kapital, koji se nalazi u prvom planu pri njihovom osnivanju. Pošto ulagači sredstava nisu bitni za ovu vrstu preduzeća, to su ulozi u ovim društvima lako prenosivi.Ova društva se dele na:

– akcionarsko društvo,

– društvo sa ograničenom odgovornošću,

–  komanditno društvo na akcije.

Akcionarsko društvo se može definisati kao preduzeće koje osniva jedno ili više pravnih, odnosno fiičkih lica, pod zajedničkom firmom, radi obavljanja određene delatnosti. Osnovna glavnica (kapital) tog preduzeća je definisana i podeljena na akcije određene nominalne vrednosti. Upravljanje akcionarskim društvom vrše odgovarajući organi koje po pravilu čine: – skupština društva (ili skupština akcionara)

– upravni odbor,

–  nadzorni odbor i

–  direkor.

Društvo sa ograničenom odgovornošću je privredno društvo koje radi obavljanja privredne delatnosti osnivaju pravna ili fizička lica sa unapred utvrđenom osnovnom glavnicom i sa razlikom članova za poslovanje drušva do visine svog uloga u njemu.

Dobit društva se po pravilu deli među članovima srazmerno udelima, što važi i za gubitak.

Komanditno društvo na akcije je kombinacija komanditnog i akcionarskog društva. Ortaci su i akcionari društva tako da svojim ulozima učestvuju u osnovnom kapitalu društva podeljenom na akcije, bez lične odgovornosti za obaveze društva.

 ZADRUGE KAO OBLIK PREDUZEĆA

Zadruge su, društva koja se formiraju udruživanjem članova sa ciljem da se njihovo poslovanje podstiče i pospešuje zajedničkim preduzetništvom. U praksi oni čine male, srednje, ponekad i veće poslovne sisteme.

Karakteristike zadrugas su:

– ravnopravno članstvo,

– učešće svih zadrugara u organima zadruge,

– neprofitni karakter udruženja.

 DRUŠTVENO PREDUZEĆE

Društveno preduzeće je preovlađujući oblik organizovanja u jugoslovenskoj privredi poslednjih decenija. Ono je opredeljeno društvenim kapitalom kiji je podeljen na akcije određene nominalne vrednosti.

Neeikasnost i neracionalnost često vode slabljenju konkurentske pozicije ovih preduzeća na tržištu u odnosu na druge vrste preduzeća, organizovanih kao društva lica ili društva kapitala.

 JAVNO PREDUZEĆE

Javna preduzeća spadaju u grupu državnih preduzeća. Osnivaju se u oblastima od posebnog interesa za državu i sa državnim kapialom.

VRSTE PREDUZEĆA PREMA DELATNOSTIMA U PROCESU REPRODUKCIJE

Poredopštih uslova i klasifikacije preduzeća, određenih zakonskom regulativom, preduzeća se mogu klasifikovati i prema ulozi i funkcijama u procesu reprodukcije. Jedna od poznatih i prihvaćenih podela preduzeća je na: – proizvodna preduzeća,

– trgovinska preduzeća,

– uslužna preduzeća.

Proizvodna preduzeća se organizuju prema tehnološkim funkcijama u zaokruženom procesu rada. Tržište ovih preduzeća su proizvodne aktivnosti.

U ovoj vrsti preduzeća, njegovi tehničko-tehnološki zaokruženi delovi , mogu obavljati određene poslovne funkcije za celinu preduzeća.

Trgovinska preduzeća imaju zadatak da obezbede realizovanjefunkcije robnog prometa u reprodukciji. Zbog izraženih tržišnh karakteridtika, ova preduzeća imaju razvijene marketinške aktivnosti, metode i tehnike propagande i promocje proizvoda.

Uslužna preduzeća se formiraju i funkcionišu u tzv. Tercijalnom sektoru usluga. On obuhvata širok spektar uslužnih preduzeća raznih delatnosti: osiguranja, bankarstva, zanatstva, ugostiteljstva, intlektualnih usluga i sl. Karakteristika ove vrste preduzeća je ffleksibilnost i specijalizacija za određene poslove.

 VELIKI POSLOVNI SISTEMI U PRIVREDI

Korporacije. Najčešći oblici organizovanja velikih poslovnih sistema u svetu su korporacije. One su najčešće, velika preduzeća (kompanije), ali i multinacionalne kompanije. Prednost korporacije je što omogućava prikupljanje ogromnih finansiskih sredstava od raznih posrednika, pa i sitnih štediša.

Holding kompanije.    Holding je složeni oblik organizovanja velikih poslovnih sistema. U svom sastavu on ima više preduzeća, od kojih jedno predstavlja matično ili upravljačko preduzeće, a ostala su zavisna ili kontrolisana preduzeća. Uobičajeni naziv za matično preduzeće je i mati preduzeće, a za zavisna preduzeća preduzeća kćerke.

Holding ima upravljačku dominacijunad preduzećima kćerima i nad sistemom kao celinom. On se ostvaruje preko predstavnika holdiga u upravljačkim organima zavisnih preduzeća i u skladu je sa visinom kapitala u tim preduzećima.

Upravljačko potčinjavanje i uljučivanje ranije samostalnih preduzeća vrši se i putem njihovog integrisanja i pripajanja. To se najčešće dešava kad ova preduzeća zapadnu u tzžak materijalni položaj. Veća i snažnija preduzeća ih tada guutaju, uključuju u svoj sastav, oduzimajući im upravljačku autonomiju.

Holding može bit, čist i mešovit. Čist holding je preduzeće koje se isključivo bavi upravljačkim aktivnostima: osnivanjem, finansiranjem i upravljanjem preduzećima. Mešoviti holding, pored upravljačkog poslovanja, obavlja i druge vrste poslova iz oblasti proizvodnje, trgovine ili uslužnih delatnosti.

 PREDUZEĆA U TRANZICIJI

Tranzicija je opšte prihvaćeni termin za proces prelaska na tržišne kriterijume poslovanja preduzeća, kojim se teži ostvarivanju većeg stepena efikasnosti korišćenja raspoloživih ljudskih i materijalnih resursa, većeg stepena efikasnosti poslovanja.

Ovaj proces reforme naše privrede obuhvata prestruktuiranje preduzeća u pogledu:

– vlasništva

– organizacije i

– upravljanja.

Refopma našeg društva, a posebno privrede, koja je započela krajem osamdesetih i početkom devedesetih godina, proklamovano je opredeljenje za tržišne kriterijume efikasnosti i efektivnosti poslovanja preduzeća. To podrazumeva veću zastupljenost privatne svojine, određene promene u organizaciji preduzeća i uvođenje menadžmenta kao modernog sistema upravljanja.

      ***

Iz ovde navedenog dolazimo do  zaključka da je preduzeće bitan činilac jednog društva i države, njene stope razvoja i ekonomse jačine i stabilnosti. Po ugledu na razvijene zemlje sveta i mi bismo sada u našoj državi u vreme tranzicije i promena u društvu trebali da svoju privredu i razvoj usmerimo ka malim i srednjim preduzećima. Stimulisati treba prvenstveno mlade, ambiciozne, preduzimljive ljude da usmere svoje sposobnosti na formirane istih. Mislim da bi i država morala da osmisli strategiju u podsticanju osnivanja i unapređenja malih i srednjih preduzeća koja sutra mogu da budu nosioci privrednih aktivnosti. Raznim olakšicama i subvencjama da izađe u susret pokretanju navedenih preduzeća.

***

 The company is a business entity in which, in the commodity – the monetary economy performs certain business activity. That would be the definition of what a company Korsel Seneju defined as „any human activity that uses a variety of force to achieve a specific goal,“ his definition of associated company of human activity which is completely itako although the notion of the company evolved through veme to in the modern theory of the firm is treated as a rational economic system of the entrepreneur at the helm. According to market the concept of „any independent financial entity generating market for goods or services,“ a company.
The company as a whole can be viewed from many sides. Thus, we in this paper to outline some of the basic process. The development of the economy and companies in the broader sense of perspective is that the companies it represented carriers and generators not only economic development, but also society and civilization. Since their business growth and development – largely depends on the pace of economic and social development in the larger and smaller regions.

CHARACTERISTICS OF COMPANIES

The company is a form of organizing economic activities and industries whose task is to perform certain functions in the process of social reproduction.
Main characteristics of the company are:
1 a separate organizational unit,
2.obavlja specific function, activity in the economy,
3 an economic and legal independence and personality.
In its operations, the company must comply with regulations
and other legal norms prescribed država.Preduzeće organizcionom exist in a certain form and internal relations of parts on the principles governing the organization of labor. Administration and management of the process, too, is based on accepted principles of work organization.
Economic and legal independence are important determinants of enterprise in market economy. The essential characteristics and independence are reflected in:
a) the preparation of plans and programs,
b) amostalnom making and management of business policy
c) free contracting jobs
d) Free Pricing your products or services,
e) the realized results of operations,
f) Asset independence
d) freedom of association and connection with other economic and non-economic subjects.
In order to carry out their business fnkcije, enterprises to be disposed of certain assets and employees. Material components, the company has at its discretion and in accordance with their economic interests. In this process of management and other decisions, the company must comply with the legal regulations governing economic activity. It operates under the rules and principles of business morla, and depends on the environment in which it operates.
Economic and legal status companies realized through:
a) the company bank account, through which you perform all the financial and property transactions
b) the books of each company shall be kept and which are a form of control of the business and economic autonomy of enterprises,
c) The by-laws of the company: Memorandum of Incorporation, Bylaws and Regulations, which brings the company samoatalno and within which regulišesvoj internal business and legal life.

OBJECTIVES OF THE COMPANY

Corporate objectives, comprise various economic and non-economic objectives.
Defining the goals of the company must reflect the essence and diversity of his being as a complex economic organism. It must take into account all aspects of its internal and external relationships which determine its overall behavior and market position.
The objectives of the company arising from its function in society, complexity and internal structure. Since the company refers to the environment are not only economic, it must include non-economic objectives that the company through its operations and development.

COMPANY AS A FORM OF REPRODUCTION IN THE ECONOMY

Components of companies as a form of social reproduction are:
-Employed by the company,
-Company assets,
And organizational structure of the company.
Employees of the company are all, regardless of the function they perform, and the position in which they are located. Their mutual relations were defined tasks and the organization and aligned qualitatively, quantitatively and temporally.
Company assets. The company has assets as a component of their work and business. Structure of assets expressed qualitative uskađenost and attitude of certain types of assets. If resources and tasks in line, there is no outstanding tasks, ie the unused funds.
The organizational structure of the company. The task of the company is carried out by applying the principles of the technical division of labor. Applying this principle, the overall task of the company is broken down into tasks parts of businesses and individuals, the members of the collective. The implementation of individual tasks, the company provides and its reproduction.
The organization of the alignment of human and material components of production in order to achieve maximum performance with the least expenditure of human labor and resources. Within the company, harmonization means establishing a certain relationship between the optimal operating assets, the subject of work and labor.
The organizational structure follows the decision-making process in the company and it depends on whether the company is centralized or decentralized.
Centralized prreduzeće a hierarchical structure of management and leadership. Decentralized decision-making processes and management through capital include such organizational structure in which parts of the company have full legal autonomy and development.

Companies and organizations
The Company generates economic and social requirements and objectives within the relevant organization. It works harmonize the demands of society, the enterprise and working kolektiva.Ciljevi companies can not be achieved without adequate organization, and the organization has no purpose without results. The organization contributes to the achievement of economic objectives and results of the company by providing a harmonious relationship and rational engagement of all components, factors preduzeća.Organizaciono perspective, the company is a set of components (material and human) and between which there are relationships within kijoh organized in order to achieve economic and other goals

System concept of enterprise
Sistemeki approach helps identifying feature of the company and its operations. The company is a system composed of sub-parts. The company’s unique business and management unit composed of Relatin independent parts and structures. Through inbound connections, the company receives energy information from the business community, and through uplinks receives energy and information from other systems in the environment.
The company operates poekonomskim laws and principles. It has the characteristics of economically sistema.Njegove activities are based on the general laws of the market and make a profit as the main motive for achieving business results.
The company’s organizational system that achieves pre-set goals. The company also organized to achieve the goals and objectives. Employees of the company, jobs and tasks are connected to represent the whole.
The company is a dynamic system subject to constant change. Preduzećese changes to impacts and requirements funkconalnog environment (state, market, customers, suppliers, technology, etc.)..

SIZE ENTERPRISES

For significant economy of every company is its size. The economics of enterprise and practice using different criteria and methods for ranking companies. Ranking of companies by size is important for the economic policies of the state in the conduct of economic policy and selective control and measure various types of incentives prefuzeća.
Criterion sized enterprises usually taken: number of employees, invested capital, volume of production and sales and the like.
For the efficiency of each economy is important to its structure there is a balance between izmeđubroja large, medium and small enterprises. Companies of different sizes and characteristics of their roles complement each other.
Large companies are noioci the main factors of technological development and economic growth of the economy. On the other hand, small businesses and entrepreneurship are synonymous with them in a modern economy is given special attention, although not strategic leaders of economic development.
Small businesses: These businesses are small scale business, small capital invested and a small number of employees. Small business rule, establish an individual entrepreneur, who is the owner and manager of sales. He alone makes all decisions regarding the business and snoi risk business.
The small company has a unique impact in countries that achieved rapid technological development. Through small business is more easily spread by modern technology, encourages creativity and innovation. Small businesses have a very important role in local and regional development in a country.
Medium-sized enterprises. These companies are in transition between small and large. Medium-sized imajuodređene similarities with both small and large companies. The advantage of high compared to large enterprises are more flexible and reagibility to change. This is especially true in industries where speed and adaptability essential condition of efficiency. Medium enterprises are characterized by a high degree of completeness and specijalizacijeposlova working itehnološkog process.
The division of labor and cooperation have been considerably developed in these types of companies. Medium-sized companies are usually in the prevailing economic structure of a mid-economically developed countries.
Large enterprise. These companies have large capital and large covered market. These figures follow a large number of employees. Size preduzećaomogućuje his impact on results of operations and it is one of the main features of a large company.
Large enterprise has an impact on the market, which is an indicator of its market power. The rule is that a big company, thanks to the benefits of economies of scale and the effects of market power, provides higher profits.
Given the broader economic importance of large enterprises, the state is concerned for their safety and stability in the business. This peduzeća the holders of certain areas of production, and serves as the backbone of a number of other companies.

Business policy

Business policy can be defined differently according to its content and coverage. Business policy design is a concrete company goals, and methods and means for achieving these goals.
Target selection is one of the key issues of business policy. Concretization of goals, activities, work collectives are directed in the desired direction. The correct choice of targets is of crucial importance for business success take over.
In the selection of methods and tools to achieve the goals, the company takes care of their effectiveness from the point of view of results, but the principles of business ethics.
External factors (outside the company) define the objectives and policies of the enterprise environment. It applies, for example. the financing of the company from external sources, the purchase and sale of production elements and the like.

Internal factors include the business policy of the internal affairs of the company as well as the organization of production and other functions, the financial flows of the company, the issue of distribution and incentives of employees and so on.

Regarding the function of the business, business policy can be seen as a policy of production, procurement policy, financial policy, information policy, sales policy, development policy, personnel policy, salary, etc..
With stanovištafunkcije management and definition of the objectives of the enterprise may be distinguished: a long-term and short-term business policy, with the long-term, refers to a longer period of time, and the short-term to current plans and activities of the company.
The business policy is defined and specifies the objectives and tasks. Main objectives and tasks defined business policies have to be compatible with the capabilities and resources of the company. Just optimal solutions provide the best economic results of companies. Knowledge of the facts that are essential for successful business and policy formation, the company expanded its economic horizons. The economic horizon is the basis for the company’s business policy.
Expanding the economic base, which provides market research, enables the company to lower the risk of business policy sets goals and measures for their otvarenje.Administrativna and legal restrictions may affect the audit or, slow and inefficient implementation of business policy.

COMPANY LOCATION OUR ECONOMY

Its location is in our practice changed in accordance with changes and characteristics of the social and economic system. He reflected:
1.In the position of the company as the manufacturer or primary subject of the economy,
2 In his role and funkcji market,
3.In the right to participate and available results achieved (total income, profits and wages)
4.U the formation and use of resources (funds) to develop reduzeća,
5.U relation to public bodies and their integration into the company’s business policy,
According to these guidelines is significantly different position of enterprises in different stages of development of the social and economic system.

Administrative management of the economy
Administrative management period is characterized by centralized planning and conducting management industry. During this period, legal and economic autonomy of enterprises were completely limited, and the means of production were owned by the state. Enterprises managed by a Director as a representative of the state, with precise instructions, planned tasks under the supervision of the state.

POSTSAMOUPRAVNI PERIOD IN DEVELOPMENT COMPANY

The latest phase in the development of enterprises is characterized restore the company as an economic category and its traditional functions, based on the achievements of the economics of enterprise and practice in the world. Significant changes in the legal, economic and organizational shaping enterprise businesses who are being introduced in 1988. year. This law was first performed classification of enterprises in ownership basis. It predicts the existence of enterprises in various forms of property;
h) in public ownership,
i) the cooperative ownership,
j) in joint ownership,
k) in private ownership.
Beyond these classifications remained companies for employment of disabled persons and contracting companies.
Zaisno form of organization, companies can be divided into preduuzeća (public, cooperative, private, contractual, and complex public company) and companies (joint stock, limited liability companies and holding companies as a form of association in the form of companies).
Companies can share and other criteria and characteristics:
l) the degree of autonomy (public and other agencies)
2) the nature of activity (economic and non-economic)
3) the method of formation (arising founder of free will and with the consent of the state authorities),
4) the shape and form of organization (mandatory and optional)
5) the size (small, medium and large),
6) at the time (which is founded on the permanent and certain reme) and others.
Pursuant to the developed countries and the requirements of their many economic activities, create a variety of forms of enterprises, different ownership, content and internal structure. This approach is worked out in more detail the Companies Act in 1996. year, which determines the integral concept of enterprise as an economic entities in the economy.

Shapes and types of modern enterprise

Market conditions in which modern enterprise established and operating, cause a variety of legal forms organizacijapreduzeća. The practice of many countries was established by the following institutional forms of business:
1 sole proprietorships,
2 society faces,
3 corporations, and
4 Cooperative.

This division means the grouping of enterprises by the specific characteristics of their contents.
Current legislation in Serbia and Montenegro, the new Law on Enterprises introduces and elaborates the following types of businesses.
– Company,
– A social enterprise,
– A public company.

Sole proprietorships
The simplest form and legal form of organization in an entrepreneurial economy. It is a company founded, oganizuje workflow and managed by an individual owner. It invests in sole proprietorships and takes him as her own business.
Benefits inokosnog companies are in high motivation for profit (profit) efficiency efikaasnom control and management. The disadvantage is a high risk for the business owner. Sole proprietorships are the largest in the developed countries.

Body of persons
A form of organization in which the joining of two or more persons to achieve some common goals. Company’s entities are also referred to as a partnership or partnerships. Compose and established partners, not individual owners. In practice, the company faces appear as:
– Public limited or general partnership,
– Limited partnership.
Partnership: A partnership or partnership form of business organization in which the joining of two or more partners. In developed countries, there are mainly two types of partnerships – public partnership,
– Secretly Partnership.
The public partnership has partners are known, and the secret naajčešće not publicly known. They are known only to the members of the society.
A limited partnership is a common form of economy tržišnj organization of a company faces. In this society, at least one partner does not have unlimited and joint and several liability towards the creditors of the company, but is limited, and the amount of his stake in društvu.Postoji more advantages that forcing companies to organize themselves in this legal form: tax benefits, limits of liability (guarantee ) and the independence of the management of change in partners, etc..

CAPITAL COMPANY
Is significantly different from the company faces. In these societies the dominant capital, which is in the forefront in their establishment. Since investors funds are not essential for this kind of enterprise, that the stakes in these companies easily prenosivi.Ova society is divided into:
– Joint stock company,
– Limited liability company
– Limited partnership on shares.

Joint-stock company may be defined as a company founded by one or more legal or fiičkih persons under joint venture company, to carry out certain activities. The basic principal (capital) of the company’s defined and divided into shares fixed nominal value. Corporate Governance perform the appropriate authorities, which normally consists of: – general meeting of shareholders (or shareholders’ assembly)
– Board of Directors,
– Supervisory Board and
– CHI.
A limited liability company is a company that order of business activity established by natural or legal persons with a predetermined capital stock and the difference members of Society business to the extent of their role in it.
The company’s profit is typically distributed among members in proportion to their stakes, it is for the loss.
A limited partnership is a combination of action and limited joint stock company. Mates are shareholders of the company by its stakes involved in the company’s equity capital divided into shares, with no personal liability for the company.

FARMS AS A FORM OF COMPANIES
Cooperatives, societies that are formed by joining the members in order to encourage their business and encourages joint entrepreneurship. In practice, they are small, medium, sometimes large business systems.
Zadrugas characteristics are:
– Equal membership,
– The participation of all its members, in co-operative bodies,
– Non-profit nature of the association.

SOCIAL ENTERPRISE
Social Enterprise is the dominant form of organization in the Yugoslav economy in recent decades. It is committed kiji social capital is divided into shares specified by value.
Neeikasnost and irrationality often lead to the weakening competitive position of the company in the market in comparison to other types of companies, organized as a society of individuals or corporations.

PUBLIC COMPANY
Public companies are a group of state-owned enterprises. Established in areas of special interest to the state and the state kapialom.

TYPES OF COMPANIES TO activity in the process of reproduction

Poredopštih conditions and classification of enterprises, certain law, companies could be classified according to the role and functions in the process of reproduction. One of the well-known and accepted division of the company is to: – the production company,
– Trading companies,
– Service companies.
Manufacturing companies are organized according to technological functions in complete working process. The market for these companies are manufacturing activities.
In this type of company, its technologically rounded parts, carry out certain business functions for the entire company.
Retail companies have the task of realizovanjefunkcije freight transport in reproduction. Because of many tržišnh karakteridtika, these companies have developed marketing activities, methods and techniques of propaganda and promocje products.
Service companies are formed and function in the so-called. Tertiary service sector. It covers a wide range of service companies of various activities: insurance, banking, trades, hospitality, services, etc. intlektualnih. The characteristic of this type of company is ffleksibilnost and specialization for certain tasks.

BIG BUSINESS SYSTEMS IN THE ECONOMY

Corporation. The most common forms of organizing large-scale enterprise systems in the world are corporations. They are usually large enterprises (companies), as well as multinational companies. The advantage is that it allows corporations collection of huge financial resources from a variety of agents, including small savers.
Holding Company. Holding a complex form of organization of large-scale business systems. In its structure, it has several companies, one of which is a parent or a management company, and the others are dependent or controlled corporations. The common name for the parent company and the parent company, and subsidiaries companies daughters.
Holding a management dominacijunad companies and subsidiaries of the system as a whole. It is achieved through representatives holdiga in management bodies of subsidiaries in line with the amount of equity in these companies.
Managing The involvement before submission to and independent companies is done through their integration and merger. This usually happens when these companies fall into tzžak financial position. Larger and stronger company by then guutaju include in its ranks, taking their managerial autonomy.
Holding will be, pure and mixed. Pure holding company is a company that deals exclusively with the management activities: establishing, financing and management services. Joint holding, in addition to business management, and perform other tasks related to the production, trade and service industries.

ENTERPRISES IN TRANSITION

Transition is a generally accepted term for the process of transition to market principles of doing business, which strives to achieve greater efficiency of use of available human and material resources, a higher degree of efficiency.
This process of reform of our economy involves restructuring the company in respect of:
– Ownership
– Organization and
– Management.
Refopma our society, especially the economy, which began in the late eighties and early nineties, proclaimed commitment to market principles of efficiency and effectiveness of business operations. This implies a greater representation of private property, certain changes in the organization of management and the introduction of a modern system of governance.

***

From here we come to the above conclusion that the company is an important factor of the society and the state, its rate of development and eco strength and stability. Following the example of developed countries, and we would have in our country in a time of transition and change in society should develop its economy and focus to small and medium enterprises. Primarily to stimulate young, ambitious, enterprising people to direct their abilities to set up the same. I think the state should develop a strategy to encourage the establishment and promotion of small and medium-sized enterprises that tomorrow can not carry out economic activities. Various incentives and commercial environment to meet the specified startup companies.

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *